مالیات طلا چند درصد است و روی چه بخشی از فاکتور می‌آید؟

نرخ مالیات بر ارزش‌افزوده در معاملات طلا در سال 1405 برابر 10 درصد است — اما این 10 درصد روی کل فاکتور بسته نمی‌شود. مأخذ مالیات فقط اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده است و اصل طلا معاف از مالیات است.

پس اگر در فاکتور شما مالیات را از کل مبلغ گرفته باشند، آن فاکتور اشتباه است. در ادامه می‌بینید این قاعده از کجا می‌آید، چطور محاسبه می‌شود، و چطور در نیم دقیقه فاکتور خودتان را چک کنید.

مبنای قانونی چیست؟

ماده 26 قانون دائمی مالیات بر ارزش‌افزوده (مصوب 1400) صراحت دارد که در واردات و معاملات طلا، جواهر و پلاتین، مأخذ محاسبه‌ی مالیات و عوارض فروش فقط اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده است و اصل طلا، جواهر و پلاتین از این مالیات معاف است.

همین ماده فروشنده را موظف می‌کند ارزش طلای خام، اجرت ساخت و سود فروشنده را در فاکتور جداگانه درج کند. یعنی شفاف بودن این سه عدد روی فاکتور، حق قانونی شماست، نه لطف فروشنده.

چرا بعضی مطالب نوشته‌اند 9 درصد؟

نرخ اولیه در قانون 1400 برابر 9 درصد بود. از سال 1404 این نرخ طبق احکام قانون بودجه به 10 درصد افزایش یافت و در سال 1405 هم 10 درصد است.

مطالبی که هنوز عدد 9 درصد را تکرار می‌کنند به سال‌های پیش از 1404 برمی‌گردند و به‌روز نشده‌اند. اگر جایی عدد 9 درصد دیدید، تاریخ انتشار آن مطلب را نگاه کنید.

فرمول محاسبه، قدم‌به‌قدم

1. ارزش طلا = نرخ هر گرم طلای 18 عیار × (عیار ÷ 750) × وزن
2. اجرت ساخت = درصد اجرت × ارزش طلا
3. سود فروشنده = درصد سود × (ارزش طلا + اجرت)
4. مأخذ مالیات = اجرت + سود فروشنده
5. مالیات = 10% × مأخذ مالیات
6. قیمت نهایی = ارزش طلا + اجرت + سود + مالیات

تمام نکته در مرحله‌ی 4 است: ارزش طلا وارد مأخذ مالیات نمی‌شود. همین یک خط، پرتکرارترین اشتباه مطالب اینترنتی درباره‌ی مالیات طلاست.

یک مثال کامل

فرض کنید یک دستبند 5 گرمی طلای 18 عیار می‌خرید، نرخ هر گرم طلای 18 عیار 18,000,000 تومان، اجرت 15%، سود فروشنده 7% و مالیات 10% است:

• ارزش طلا: 5 × 18,000,000 = 90,000,000 تومان
• اجرت (15% ارزش طلا): 13,500,000 تومان
• سود فروشنده (7% روی 103,500,000): 7,245,000 تومان
• مأخذ مالیات (اجرت + سود): 20,745,000 تومان
• مالیات (10% مأخذ): 2,074,500 تومان
• قیمت نهایی: 112,819,500 تومان

دقت کنید مالیات این خرید حدود 2 میلیون تومان شد، نه 11 میلیون. تفاوت از همان‌جا می‌آید که 90 میلیون تومان ارزش طلای خام اصلاً وارد محاسبه‌ی مالیات نشد.

اشتباهی که می‌تواند میلیون‌ها تومان خرج شما کند

اگر همین فاکتور را غلط حساب کنند و 10% را روی کل مبلغ (110,745,000 تومان) ببندند، مالیات به 11,074,500 تومان می‌رسد؛ یعنی حدود 9 میلیون تومان بیشتر از عدد قانونی — روی خریدی که خودش 113 میلیون تومان بوده.

هرچه خرید سنگین‌تر باشد، این اختلاف بزرگ‌تر می‌شود. برای همین ارزش دارد قبل از پرداخت، یک بار عدد مالیات را خودتان چک کنید.

طلای آب‌شده، شمش و سکه چطور؟

طلای آب‌شده و شمش اجرت ساخت ندارند و سود معامله در آن‌ها بسیار کم است (معمولاً حدود 1 درصد). به همین دلیل مأخذ مالیات در آن‌ها عملاً ناچیز است و در فاکتورهای رایج بازار مالیاتی روی آن‌ها ثبت نمی‌شود. در معاملات سکه هم مالیات ارزش‌افزوده روی فاکتور خریدار اعمال نمی‌شود.

این یکی از دلایلی است که اگر هدفتان سرمایه‌گذاری است، طلای آب‌شده و شمش از طلای زینتی به‌صرفه‌ترند: نه اجرت می‌دهید، نه مالیاتِ اجرت.

چطور فاکتور خودتان را چک کنید

1. تفکیک شده باشد — ارزش طلای خام، اجرت و سود فروشنده باید هرکدام جداگانه در فاکتور نوشته شده باشند.
2. مالیات را حساب کنید — اجرت و سود را جمع بزنید و 10% آن را بگیرید. عدد باید با ردیف مالیات فاکتور یکی باشد.
3. وزن و عیار — با چیزی که تحویل می‌گیرید و با عدد حک‌شده روی قطعه بخواند.

اگر مالیات فاکتور بیشتر از 10% مجموع اجرت و سود بود، حق دارید توضیح بخواهید.

در یک نگاه

مالیات بر ارزش‌افزوده طلا در 1405 برابر 10 درصد است، اما فقط روی اجرت ساخت و سود فروشنده — نه روی اصل طلا و نه روی کل فاکتور. همین یک قاعده کافی است تا بفهمید فاکتوری که دستتان است درست بسته شده یا نه.

لازم نیست این محاسبه‌ها را دستی انجام دهید؛ ماشین‌حساب طلای زینتی اجرت، سود و مالیات را با نرخ لحظه‌ای بازار و با ریز هر جزء نشان می‌دهد. برای درک کامل اجزای فاکتور، راهنمای اجرت ساخت طلا و عیار طلا را هم ببینید.

منابع

• قانون مالیات بر ارزش افزوده — مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی
• ماده 26 قانون دائمی مالیات بر ارزش‌افزوده، مصوب 1400/03/02