عیار طلا چیست؟ تفاوت طلای 18 و 24 عیار به زبان ساده

عیار طلا یعنی چند درصد از وزن یک قطعه، طلای خالص است. طلای 18 عیار 75 درصد طلای خالص دارد و 25 درصد فلزات دیگر — به همین دلیل روی آن عدد 750 حک می‌شود. طلای 24 عیار سقف مقیاس است، ولی در عمل خالص‌ترین طلای تجاری 999 در هزار (99.9 درصد) است، نه دقیقاً صد درصد.

باقی این مطلب همین را باز می‌کند: آن عدد حک‌شده چه می‌گوید، چرا بازار ایران همه‌چیز را با 18 عیار می‌سنجد، و چطور قیمت یک عیار را به عیار دیگر تبدیل کنید.

آن عدد روی طلای شما یعنی چه؟

طلای خالص برای ساخت زیورآلات خیلی نرم است؛ با فشار انگشت خم می‌شود و خط می‌افتد. برای همین آن را با فلزهایی مثل مس و نقره آلیاژ می‌کنند تا سفت و بادوام شود. عیار می‌گوید در این آلیاژ، سهم طلای خالص چقدر است.

دو روش برای بیان همین یک چیز وجود دارد:

• مقیاس قیراط (عیار): آلیاژ را 24 جزء فرض می‌کند. طلای 18 عیار یعنی 18 جزء از 24 جزء طلای خالص است.
• مقیاس در هزار: همان نسبت را از هزار بیان می‌کند. 18 ÷ 24 = 0.75 که می‌شود 750 در هزار.

عددی که داخل زیورآلات یا روی شمش حک می‌شود، معمولاً همین عدد در هزار است.

عدد حک‌شده	عیار	طلای خالص	کجا دیده می‌شود
750	18 عیار	75%	زیورآلات رایج ایران
705	17 عیار	70.5%	طلای آب‌شده
900	21.6 عیار	90%	سکه‌های بانک مرکزی
995 تا 999	24 عیار	99.5 تا 99.9 درصد	شمش و طلای خالص

چرا «24 عیار» دقیقاً صد درصد نیست؟

این نکته‌ای است که خیلی جاها اشتباه نوشته می‌شود. 24 عیار سقف نظری مقیاس است، ولی جداسازی کامل طلا از ناخالصی در عمل ممکن نیست. خالص‌ترین طلایی که در بازار جهانی معامله می‌شود 999 در هزار است و گاهی 999.9 (معروف به چهار نُه).

پس وقتی جایی می‌خوانید «طلای 24 عیار خلوص صد درصد دارد»، آن مطلب تقریب را به‌جای عدد نوشته است. عدد درست 99.9 درصد است.

چرا بازار ایران همه‌چیز را با 18 عیار می‌سنجد؟

تقریباً تمام زیورآلاتی که در ایران ساخته و فروخته می‌شود 18 عیار است. همین باعث شده نرخ هر گرم طلای 18 عیار به واحد مشترک بازار تبدیل شود: قیمت آب‌شده، سکه و شمش هم در نهایت نسبت به همین عدد سنجیده می‌شوند.

به همین دلیل در فرمول‌های محاسبه‌ی قیمت، عیار همیشه بر 750 تقسیم می‌شود — چون مبنا طلای 750 است.

تبدیل قیمت یک عیار به عیار دیگر

فرمول ساده است:

قیمت هر گرم طلای عیار X = نرخ هر گرم طلای 18 عیار × (X ÷ 750)

یک مثال با نرخ فرضی 18,000,000 تومان برای هر گرم طلای 18 عیار:

• 18 عیار (750): 18,000,000 × (750 ÷ 750) = 18,000,000 تومان
• 24 عیار (999): 18,000,000 × (999 ÷ 750) = 23,976,000 تومان
• 17 عیار (705): 18,000,000 × (705 ÷ 750) = 16,920,000 تومان
• عیار سکه (900): 18,000,000 × (900 ÷ 750) = 21,600,000 تومان

نرخ روز را از صفحه‌ی قیمت لحظه‌ای طلا بردارید و اگر می‌خواهید وزن و اجرت هم وارد محاسبه شود، ماشین‌حساب طلای زینتی همین فرمول را با تمام اجزا برایتان اجرا می‌کند.

عیار بالاتر همیشه انتخاب بهتری است؟

بستگی به هدفتان دارد و این تفاوت واقعی است:

برای استفاده و زیبایی، طلای 24 عیار انتخاب بدی است. آن‌قدر نرم است که یک انگشتر 24 عیار در استفاده‌ی روزمره سریع تغییر شکل می‌دهد و خط می‌افتد. طلای 18 عیار دقیقاً برای همین ساخته شده: به‌اندازه‌ی کافی طلا دارد و به‌اندازه‌ی کافی مقاوم است. رنگ‌های سفید و رزگلد هم فقط در آلیاژ ممکن‌اند، نه در طلای خالص.

برای سرمایه‌گذاری، منطق برعکس می‌شود. هرچه عیار بالاتر باشد، بابت فلزِ غیرطلا کمتر پول داده‌اید. و مهم‌تر از خود عیار، این است که بابت اجرت ساخت چقدر می‌پردازید — چون اجرت و مالیاتِ آن هنگام فروش برنمی‌گردد. به همین دلیل طلای آب‌شده و شمش برای سرمایه‌گذاری از زیورآلات به‌صرفه‌ترند.

چند نکته که موقع خرید به کار می‌آید

• عدد حک‌شده را ببینید. روی هر قطعه‌ی استاندارد عدد عیار (750 و…) و نشان سازنده حک شده است.
• عیار را با قبض تطبیق دهید. عیار نوشته‌شده در فاکتور باید با عدد روی قطعه یکی باشد.
• عیار را با وزن اشتباه نگیرید. عیار درصد خلوص است، وزن مقدار. یک قطعه‌ی سنگین‌تر با عیار پایین‌تر می‌تواند طلای خالص کمتری داشته باشد.
• در طلای دست‌دوم، خریدار فقط ارزش خالص طلا را حساب می‌کند: وزن × (عیار ÷ 750) × نرخ روز.

در یک نگاه

عیار درصد طلای خالص در یک قطعه است. 18 عیار یعنی 75 درصد و عدد 750؛ 24 عیار یعنی حدود 99.9 درصد، نه صد درصد. بازار ایران روی 18 عیار می‌چرخد و قیمت بقیه‌ی عیارها با نسبت ساده‌ی «عیار تقسیم بر 750» از آن به دست می‌آید.

برای دیدن کل تصویر، اجرت ساخت طلا و مظنه‌ی طلا دو مفهوم بعدی‌ای هستند که قیمت نهایی فاکتور شما را می‌سازند.