تتر در بازار جهانی تقریباً همیشه حدود یک دلار است — چون اصلاً برای همین ساخته شده. با این حال قیمت تومانی تتر با دلار آزاد دقیقاً یکی نیست و معمولاً کمی بالاتر یا پایینتر معامله میشود.
دلیلش ساده است: این دو در دو بازار جدا خرید و فروش میشوند. اختلاف معمولاً کمتر از یک درصد است، ولی گاهی بیشتر میشود. در ادامه میبینید این اختلاف از کجا میآید و کِی برای شما اهمیت پیدا میکند.
تتر اصلاً چیست؟
تتر (USDT) یک استیبلکوین است؛ یعنی ارز دیجیتالی که برخلاف بیتکوین قرار نیست نوسان کند. ارزشش عمداً به دلار آمریکا گره خورده و هدف این است که هر واحد تتر همیشه نزدیک یک دلار بماند.
به همین دلیل تتر در ایران بیشتر از آنکه یک «سرمایهگذاری» باشد، نقش نگهدارندهی ارزش و ابزار انتقال را دارد: کسی که نمیخواهد داراییاش با تومان آب شود ولی دلار نقدی هم نمیخواهد نگه دارد، سراغ تتر میرود.
پس چرا قیمت تومانیاش با دلار فرق دارد؟
اگر تتر همیشه یک دلار است، انتظار طبیعی این است که قیمت تومانیاش هم دقیقاً برابر دلار آزاد باشد. اما چند عامل این تساوی را به هم میزند:
۱. دو بازار جدا با عرضه و تقاضای مستقل. دلار آزاد در بازار نقدی و صرافیها معامله میشود؛ تتر در صرافیهای ارز دیجیتال. وقتی تقاضای تتر در داخل بالا میرود و موجودی صرافیها ته میکشد، قیمت تتر بالا میرود بیآنکه لزوماً دلار نقدی تکان بخورد.
۲. هزینهی تأمین. وقتی موجودی داخلی کم میشود، صرافی باید تتر را از بیرون تأمین کند و این تأمین با نرخ حواله انجام میشود، نه با دلار نقدی داخل. اختلاف این دو نرخ مستقیم روی قیمت نهایی مینشیند.
۳. کارمزد. صرافیهای ارز دیجیتال معمولاً بین یک تا سه درصد کارمزد میگیرند و هر شبکهی انتقال (ترون، اتریوم و…) کارمزد جداگانهای دارد. اینها هم در قیمتی که میبینید لحاظ میشوند.
۴. ساعت کاری. بازار ارز دیجیتال شبانهروزی است، ولی بازار نقدی ارز ساعت کاری دارد. در ساعتهایی که بازار نقدی بسته است، تتر به تنهایی حرکت میکند و فاصله موقتاً باز میشود.
کدام گرانتر است؟
جواب کوتاه: ثابت نیست.
ما نرخ هر دو را با فاصلهی چنددقیقهای ثبت میکنیم. در ۲۶۴ نمونهای که طی چهار روز کنار هم گذاشتیم، تتر در حدود دوسوم موارد کمی بالاتر از دلار آزاد بود و در بقیه پایینتر. اختلاف تقریباً همیشه زیر یک درصد ماند و فقط در نوسانهای شدید از این محدوده بیرون زد.
این یک اندازهگیری کوتاه است، نه یک قاعدهی همیشگی. رابطهی تتر و دلار با شرایط بازار عوض میشود، پس عدد امروز را باید امروز دید.
نرخ لحظهای هر دو را میتوانید در صفحهی قیمت تتر و صفحهی قیمت دلار کنار هم ببینید.
دو عددی که در صفحهی تتر میبینید
اینجا یک نکته هست که خیلیها را گیج میکند. برای تتر دو قیمت متفاوت وجود دارد و هر کدام معنی خودش را دارد:
- قیمت تتر به تومان — همان مبلغی که واقعاً برای خرید یک تتر میپردازید. این عددی است که در ایران اهمیت دارد.
- قیمت تتر به دلار — نرخ جهانی، که تقریباً همیشه نزدیک یک دلار میماند. اگر این عدد محسوس از یک دلار فاصله بگیرد، خبر مهمی در بازار جهانی رخ داده است.
پس اگر دنبال این هستید که «تتر چند است»، منظورتان تقریباً همیشه قیمت تومانی است.
این اختلاف چه زمانی برای شما مهم میشود؟
برای مبالغ کوچک، اختلاف زیر یک درصد عملاً در کارمزد گم میشود. اما در سه حالت واقعاً اهمیت پیدا میکند:
- مبالغ بزرگ. نیم درصد روی صد میلیون تومان میشود پانصد هزار تومان.
- معاملهی رفتوبرگشتی. اگر تتر بخرید و کمی بعد به تومان برگردانید، هم اختلاف خرید و فروش صرافی و هم کارمزد دو بار روی شما اعمال میشود.
- نوسان شدید بازار. دقیقاً همان لحظههایی که فاصله باز میشود، معمولاً همان لحظههایی است که همه میخواهند معامله کنند.
اگر هدفتان حفظ ارزش دارایی است
تتر و دلار هر دو دارایی دلاریاند و در برابر تورم تومان تقریباً یک کار میکنند. تفاوتشان در نحوهی نگهداری و نقدشوندگی است، نه در ارزش ذاتی.
طلا اما داستان دیگری دارد: قیمتش هم به نرخ ارز وابسته است و هم به انس جهانی، پس لزوماً همجهت با دلار حرکت نمیکند. اگر میخواهید بدانید قیمت طلای داخلی چطور از این اجزا ساخته میشود، مظنهی طلا و عیار طلا نقطهی شروع درستی هستند.
در یک نگاه
تتر جهانی حدود یک دلار است و این تقریباً هیچوقت عوض نمیشود. آنچه در ایران نوسان دارد، قیمت تومانی تتر است — و چون در بازاری جدا از دلار نقدی معامله میشود، با آن دقیقاً برابر درنمیآید. اختلاف معمولاً زیر یک درصد است و جهتش ثابت نیست.
قبل از هر معامله، هر دو نرخ را کنار هم ببینید: قیمت لحظهای تتر و دلار در ریون گلد هر چند دقیقه بهروز میشود.
منابع
- علت تفاوت قیمت دلار و تتر — نوبیتکس
- چرا دلار و تتر در ایران اختلاف قیمت دارند — بیت ۲۴
- اندازهگیری اختلاف: ۲۶۴ نمونهی همزمان نرخ دلار و تتر در پایگاه دادهی ریون گلد، ۲۷ تا ۳۰ تیر ۱۴۰۵